Beth yw anghenion addysgol arbennig ac anableddau?
Os oes gan blentyn neu berson ifanc hyd at 25 oed gyflwr, anabledd neu anhwylder sy’n ei gwneud yn anoddach iddo ddysgu o’i gymharu â’r rhan fwyaf o bobl o’r un oed, cyfeirir ato fel unigolyn ag anghenion addysgol arbennig (AAA). Mae’n bosibl y bydd llawer o blant a phobl ifanc sydd ag AAA yn cael eu cydnabod fel rhai sydd ag anabledd o dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010.
Gall anghenion addysgol arbennig ac anableddau (AAAA) effeithio ar blentyn neu berson ifanc o ran:
-
Ymddygiad neu’r gallu i gymdeithasu, er enghraifft efallai eu bod nhw’n ei chael hi’n anodd gwneud ffrindiau.
-
Darllen ac ysgrifennu, er enghraifft oherwydd bod ganddynt ddyslecsia.
-
Eu gallu i ddeall pethau.
-
Lefelau canolbwyntio, er enghraifft oherwydd bod ganddynt anhwylder diffyg canolbwyntio a gorfywiogrwydd (ADHD).
-
Galluoedd corfforol (Gov.uk, 2025).
Mae gan Mencap wybodaeth am y cymorth y dylai plant a phobl ifanc ag AAA ei gael, yn ogystal â chyngor ar sut i wneud yn siŵr eu bod yn ei gael.
Sut mae Barnardo’s yn helpu plant ag AAAA?
Rydyn ni’n cynnig gwahanol wasanaethau i gefnogi plant a phobl ifanc ag AAAA a’u teuluoedd mewn gwahanol rannau o’r wlad.
Gallwch gael rhagor o wybodaeth am y mathau o wasanaethau rydyn ni’n eu cynnig isod neu ddefnyddio ein adnodd chwilio i ddod o hyd i wasanaethau yn eich ardal chi.
Gwasanaethau Gwybodaeth, Cyngor a Chymorth Anghenion Addysgol Arbennig ac Anableddau
Gwasanaethau diduedd a chyfrinachol am ddim yw’r rhain mae’n rhaid i bob awdurdod lleol yn y DU eu darparu. Mewn rhai rhannau o’r wlad, rydym yn darparu’r gwasanaeth hwn ar ran awdurdodau lleol.
Rhagor o wybodaeth am Wasanaethau Gwybodaeth, Cyngor a Chymorth Anghenion Addysgol Arbennig ac Anableddau Barnardo’s.
Ysgolion preswyl
Gyda dros 150 mlynedd a mwy o brofiad o gefnogi plant a phobl ifanc, rydyn ni’n gwybod bod rhai angen cymorth mwy pwrpasol a phenodol i ffynnu. Dyna pam rydyn ni’n falch o redeg dwy ysgol arbenigol sydd wedi’u cynllunio ar gyfer disgyblion ag anawsterau dysgu, anghenion emosiynol cymhleth, ac ymddygiad heriol:
-
Mae ysgol Meadows School yng Nghaint yn cynnig addysg a gofal i bobl ifanc sydd ag anawsterau cymdeithasol, emosiynol ac ymddygiadol.
-
Mae ysgol High Close School yn Berkshire yn cefnogi disgyblion sydd ag ystod eang o anghenion addysgol arbennig (AAA) sy’n deillio o heriau cymdeithasol, emosiynol, ymddygiadol cymhleth a heriau eraill.
Yn y ddwy ysgol, rydyn ni’n cynnig cwricwlwm eang, personol sy’n diwallu anghenion unigol pob disgybl ac sy’n cefnogi eu datblygiad academaidd a phersonol.
Mae ein staff profiadol a thosturiol yno bob cam o’r ffordd, p’un a yw disgyblion yn mynychu yn ystod y dydd neu’n aros dros nos. Rydyn ni wedi ymrwymo i helpu pob plentyn i gyrraedd ei lawn botensial mewn amgylchedd dysgu diogel a chefnogol.
Gofal egwyliau byr
Mewn rhai rhannau o’r wlad, rydyn ni’n cynnig gofal egwyliau byr, a elwid gynt yn ofal seibiant, gan roi cyfle i bobl ifanc gael hwyl, rhannu profiadau a chymdeithasu y tu allan i’w bywyd cartref.
Mae gofalwyr egwyliau byr yn darparu cefnogaeth drwy ofalu am blant anabl ar gyfer arosiadau byr. Maen nhw’n galluogi plant i gael y cyfle i gael profiadau newydd a datblygu perthnasoedd y tu hwnt i’w cartref eu hunain. Hefyd, maen nhw’n rhoi cyfle i rieni neu ofalwyr gael eu gwynt atynt a threulio amser gyda phlant eraill yn y teulu.
Mae ein cymorth egwyliau byr yn cynnwys:
-
Gofal dros nos i blant mewn cartrefi gofalwyr cymeradwy.
-
Rhaglenni hamdden a gweithgareddau yn ystod y gwyliau.
-
Clybiau dydd Sadwrn ac ar ôl ysgol.
-
Gweithwyr allgymorth.
Rhagor o wybodaeth am y gwasanaethau gwyliau byr rydyn ni’n eu cynnig.
Eiriolaeth a hawliau plant
Mae eiriol dros blant a phobl ifanc wrth galon popeth rydyn ni’n ei wneud. Dydyn ni ddim eisiau siarad ar eu rhan; rydyn ni eisiau gwneud yn siŵr bod eu lleisiau’n cael eu clywed.
Mae ein gwasanaethau eiriolaeth wedi’u cynllunio i sicrhau bod plant a phobl ifanc yn gallu mynegi eu barn, bod yn rhan o benderfyniadau sy’n effeithio arnynt, a bod eu hawliau’n cael eu gwarchod, yn enwedig mewn amgylcheddau a allai deimlo’n llethol neu’n anghyfarwydd.
Efallai y bydd angen cymorth ychwanegol ar blant a phobl ifanc ag Anghenion Addysgol Arbennig ac Anableddau (AAAA) i ddelio â’r sefyllfaoedd hyn. Os oes angen, efallai y bydd ein heiriolwyr yn gallu eu helpu i deimlo’n fwy hyderus, eu bod yn cael eu cynnwys a’u parchu.
Rhagor o wybodaeth am ein gwasanaethau eiriolaeth.
Annog eich plentyn i fod yn agored am ei deimladau, ei ddiogelwch a’i lesiant
Os ydych chi eisiau gwneud yn siŵr bod popeth yn iawn, neu os oes gennych bryder mwy difrifol, mae gennym ni bum awgrym sy’n cael eu cefnogi gan arbenigwyr i’ch helpu i feithrin ymddiriedaeth, hyder a chysylltiad drwy sgyrsiau bob dydd.
Cefnogi eich plentyn 10-12 oed
Nid yw'n hawdd dychmygu sut beth yw bod yn 10, 11 neu 12 oed, yn enwedig pan mae’r byd wedi newid cymaint ers i chi fod yr oedran hwnnw. Mae ein hanimeiddiadau byr yn sôn am rai o’r heriau maen nhw’n eu hwynebu a sut gallwch chi helpu eich plentyn i ddelio â nhw.
Cefnogaeth a chyngor defnyddiol i fod y Tad gorau posibl
P’un a yw eich plentyn yn eich galw chi’n Dad neu’n Dadi, dim beth mae’n eich galw chi sy’n bwysig, ond y berthynas rydych chi'n ei meithrin â’ch plentyn. Mae gennym gyngor i’ch arwain a’ch cefnogi i fod y tad gorau y gallwch fod.
Cafodd yr holl wybodaeth ar y dudalen hon ei chreu gyda gweithwyr iechyd proffesiynol sy’n ymarfer. Cafodd y dudalen hon ei hadolygu ym mis Rhagfyr 2025. Bydd y dudalen yn cael ei hadolygu nesaf yn 2028.