Published on
28 September 2020

Mae Barnardo’s, yr elusen i blant, yn lansio dau wasanaeth newydd i gefnogi teuluoedd agored i niwed sy’n ei chael yn anodd delio ag effaith pandemig Covid-19. 

Bydd un yn gweithio gyda theuluoedd ledled Cymru – yn cynnig cymorth ymarferol a therapiwtig, gan gynnwys cwnsela, saith diwrnod yr wythnos. Llinell gymorth ledled y DU fydd y llall – y cyntaf o’i math sy’n benodol ar gyfer plant o gefndiroedd Du, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig eraill sydd ymysg y rheini sydd wedi cael eu taro waethaf.  

Mae’r ddau wasanaeth a lansiwyd yr wythnos hon yn cael eu hariannu drwy’r Ymddiriedolaeth Argyfyngau Cenedlaethol (NET), a sefydlwyd gan y Comisiwn Elusennol i ymateb i argyfyngau domestig. Bydd y cyllid sy’n cefnogi llinellau cymorth Barnardo’s yn dod o’r £20 miliwn a gafodd ei neilltuo ar gyfer Apêl Coronafeirws NET gan Gronfa Gymorth Covid-19, a sefydlwyd gan y diwydiant yswiriant a chynilion tymor hir.

Bydd y llinell gymorth ar gyfer y DU gyfan yn cael £900,000 a bydd £600,000 yn cael ei neilltuo i ddarparu gwasanaethau Gweld, Clywed, Ymateb ar gyfer teuluoedd yng Nghymru, yr Alban a Gogledd Iwerddon tan ddiwedd mis Mai’r flwyddyn nesaf.  

Mae hyn yn dilyn llwyddiant y cynllun Gweld, Clywed, Ymateb yn Lloegr, a lansiwyd yn ystod yr haf a’i ariannu gan yr Adran Addysg. 

Mae dros 7,300 o blant a phobl ifanc eisoes wedi cael help yn Lloegr, lle mae Barnardo’s wedi bod yn gweithio mewn partneriaeth â nifer o sefydliadau eraill. Ymysg y prif bryderon mae iechyd meddwl plant, dychwelyd i'r ysgol, a theimlo’n unig ac ynysig. Mae pobl sydd eisiau mynediad at gyngor wedi ymweld â hyb digidol Gweld, Clywed, Ymateb dros 127,000 o weithiau. 

Bydd y llinell gymorth genedlaethol ar gyfer plant Du, Asiaidd a lleiafrifoedd ethnig yn mynd i'r afael â’r materion cymhleth sy’n wynebu’r cymunedau hynny, lle mae pobl bedair gwaith yn fwy tebygol o farw o Covid-19 na phobl mewn cymunedau gwyn. Bydd cymorth therapiwtig hefyd yn cael ei gynnig pan fo angen.

Dywedodd Gerald Oppenheim, Dirprwy Gadeirydd yr Ymddiriedolaeth Argyfyngau Cenedlaethol: “Mae’r pandemig hwn wedi effeithio’n ddifrifol ar fywydau teuluoedd – o brofedigaeth i heriau ariannol. Mae llinellau cymorth yn adnodd gwerthfawr iawn i blant a phobl ifanc nad ydynt yn gallu cael gafael ar gymorth drwy lwybrau eraill, felly rydyn ni’n falch iawn o allu cefnogi gwasanaethau hanfodol Barnardo’s yn ystod y cyfnod anodd hwn.” 

Nododd Sarah Crawley, Cyfarwyddwr Barnardo’s Cymru, y byddai’r gwasanaethau yn adnabod plant, pobl ifanc a theuluoedd “cudd” nad ydynt yn cael yr help sydd ei angen arnynt ar hyn o bryd. 

Dywedodd: “Mae ein cymunedau mwyaf agored i niwed yn wynebu heriau difrifol o ran eu hiechyd a’u llesiant meddyliol, yn ogystal â’u hiechyd corfforol. Mae’r heriau hynny’n cynnwys gorbryder, teimlo'n ynysig, teuluoedd yn torri i lawr, a phryderon ariannol wrth i fwy o deuluoedd wynebu tlodi. 

“Er ein bod yn clywed llawer yn y newyddion am nifer yr achosion o’r feirws ac am gyfyngiadau symud lleol, mae ochr arall i'r pandemig hwn – ochr gudd lle mae teuluoedd yn wynebu trafferthion a allai achosi niwed parhaol os na fyddan nhw’n cael help.  

“Bydd y gwasanaethau newydd hyn yn darparu’r help sydd ei angen arnyn nhw i oresgyn yr heriau ac i atal problemau rhag cynyddu i lefel argyfyngus. Byddwn yn darparu cymysgedd o wasanaethau cymorth, cyngor atgyfeirio, ochr yn ochr â chymorth therapiwtig ar-lein neu dros y ffôn, gan gynnwys cwnsela.

Y nod yw gwella cydnerthedd a llesiant emosiynol a meddyliol teuluoedd, cryfhau eu perthnasoedd a’u helpu i wneud unrhyw newidiadau angenrheidiol i'w ffordd o fyw.

Bydd teuluoedd yn cael eu hatgyfeirio at wasanaethau arbenigol neu statudol os oes pryderon arwyddocaol ynghylch iechyd meddwl neu ddiogelwch.  

Byddan nhw’n gallu hunanatgyfeirio ar-lein neu drwy linell gymorth dros y ffôn rhwng hanner dydd a 7pm, o ddydd Llun i ddydd Gwener, neu gael eu hatgyfeirio gan weithwyr proffesiynol. Bydd Barnardo’s yn gweithio’n agos gydag ysgolion a cholegau, awdurdodau lleol, arbenigwyr gofal iechyd neu wasanaethau hanfodol eraill sy’n ymwneud ag amddiffyn plant, er mwyn adnabod teuluoedd y mae angen cymorth arnynt. 

Bydd microwefan yn cynnwys ffurflen ymholi ac yn cynnig llawer o wybodaeth am hunangymorth a dolenni i wasanaethau lleol sy’n helpu teuluoedd gyda phroblemau sy'n ymwneud â llesiant emosiynol, profedigaeth, cam-drin domestig a phryderon ariannol.  

Mae Barnardo’s yn credu bod y problemau mae teuluoedd yn eu hwynebu yn cynnwys gorbryder ynghylch byw dan gyfyngiadau symud a chyfyngiadau eraill, dychwelyd i'r ysgol, perthnasoedd, teimlo’n ynysig, problemau ariannol a helpu plant sydd ag anableddau neu’n agored i niwed fel arall.

Dywedodd Yvonne Braun, Arweinydd Gweithredol ABI, Cronfa Gymorth Covid-19: “Uchelgais y diwydiant yswiriant a chynilion tymor hir wrth sefydlu Cronfa Gymorth Covid-19 oedd sicrhau cymorth i'r bobl mae ei angen fwyaf arnynt, yn enwedig plant a theuluoedd sy’n byw mewn tlodi. Mae gwaith Barnardo’s yn hollbwysig yn y maes hwn ac mae’n wych gweld bod ein cyfraniad i'r Ymddiriedolaeth Argyfyngau Cenedlaethol yn cael ei ddefnyddio i gefnogi hyn.”​​​​​​

Bydd y gwasanaeth yn ymateb i bob atgyfeiriad felly ni fydd yr un plentyn yn cael ei adael ar ôl. 

Mae tair prif agwedd ar y ddarpariaeth:

  • Atgyfeirio plant, pobl ifanc a theuluoedd at wasanaethau statudol a chymorth arbenigol ar unwaith lle bo pryderon sylweddol ynghylch iechyd meddwl neu ddiogelwch.
  • Darparu cyngor ac arweiniad i rieni, gofalwyr neu aelodau o’r teulu sy’n poeni am eu plant neu sydd â’u pryderon eu hunain. Bydd y gwasanaeth yn darparu gwybodaeth am wasanaethau lleol neu genedlaethol ac yn atgyfeirio pobl atynt er mwyn sicrhau eu bod yn gallu cael mynediad at gymorth perthnasol.
  • Ymyrraeth therapiwtig uniongyrchol sy’n seiliedig ar drawma; bydd sesiynau’n cael eu cynnig i blant, pobl ifanc neu deuluoedd mor aml ag y mae hynny’n addas iddyn nhw. Sesiynau rhithiol gyda gweithiwr therapiwtig fydd y rhain, gydag oedolyn allweddol ym mywyd y plentyn/person ifanc i'w gefnogi.

Gall teuluoedd yng Nghymru gysylltu â Gweld, Clywed, Ymateb nawr ar 0800 157 7015 neu drwy fynd i https://www.barnardos.org.uk/see-hear-respond-net

Y rhif ffôn ar gyfer y llinell gymorth i blant o gefndiroedd Du, Asiaidd neu leiafrifoedd ethnig eraill yw 0800 151 2605, neu ewch i https://helpline.barnardos.org.uk